کرمانشاه که از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران است به دلیل قرارگیری در تقاطع دو محور شمال به جنوب و شرق به غرب و نیز همجواری با عراق و واقع شدن بر سر راه کربلا و بغداد از اهمیت بسیاری برخوردار است. سه رودخانهٔ قره سو، آبشوران و چم بشیر در کرمانشاه جریان دارند. در زمان سلجوقیان کرمانشاه مرکز کردستان بود.
مردم این شهر به زبانهای کردی (گویشهای کرمانشاهی، کلهری، جافی)، و لکی سخن میگویند.
كرمانشاه از لحاظ بقایای سكونتهای پیش از تاریخ یكی از مناطق بسیار غنی و مهم در ایران و غرب آسیا است. قدیمیترین آثار سكونت بشر در كرمانشاه مربوط به پارینه سنگی قدیم است كه شامل چند تبر دستی سنگی است كه در منطقه گاكیه و غرب هرسین یافت شده است.این آثار دستکم حدود ۲۰۰ هزار سال قدمت دارند. آثار مهمی از دوران پارینه سنگی در غارهای كرمانشاه كشف شده است كه مربوط به دورههای پارینه سنگی میانی، جدید و فراپارینه سنگی است. نخستین غاری كه در ایران كاوش شد غار شكارچیان در بیستون كرمانشاه قرار دارد كه تنها بقایای استخوانی انسان نئاندرتال در ایران در آن كشف شده است. آثار سكونت نئاندرتالها همچنین در سایر غارهای بیستون چون غار مر تاریك و غار مر آفتاب كشف شده است. در غارهای شمال شهر كرمانشاه مثل قبه و دو اشكفت نیز ابزار های سنگی این دوره یافت شده است.از دوره پارینه سنگی جدید و فراپارینه سنگی نیز آثاری در غارهای مرخریل و كولیان كشف شده است. از كهنترین آثار سكونت روستانشینی اولیه در غرب آسیا چندین مكان در اطراف كرمانشاه قرار دارند كه از میان آنها میتوان به گنجدره در غرب هرسین و سراب و آسیاب در شرق كرمانشاه اشاره كرد. گفتنی است كه قدیمیترین مدارك اهلی كردن بز در تپه گنج دره شناسایی شده است كه نتایج مطالعه آن اخیرا به وسیله پرفسور ملیندا زیدر در نشریه معتبر ساینس منتشر شد. در ضمن باید خاطر نشان ساخت كه مردم و ساكنین این منطقه مادهای اصیلی هستند كه در گذشته به طوایف آمادی ملقب بودهاند و طی سالیان زیاد با وجود اقوام دیگر به دلیل شرایط منطقه ای بكر مانده بودند.
نام کرمانشاه از دوره ساسانیان بر این شهر گذارده شدهاست. در دوران اسلامی این شهر را «قره میسین» میخواندهاند. [نیاز به ذکر منبع] در یک مکتوب نام کرمانشاه را نخست لقب بهرام کرمانشاه (بهرام چهارم) نوشتهاند از این رو که پیش از شاهی فرمانروای کرمان بودهاست. پس از پادشاهی او به افتخارش نام این شهر را کرمانشاه گذاشتند.
اما بسیاری[نیاز به ذکر منبع] بر این باورند كه تئوری بالا سند تاریخی محكم و معقولی ندارد بر طبق متون قدیمی مانند اوستا نام منظقه ای كه كرمانشاه و كوه مقدس بیستون در آن قرار داشته كارمیسین آمده كه بعدها در زمان حمله اعراب بر حسب نام این منطقه بود كه قرمیسین شهرت یافت و در دوران تركهای سلجوقی هم در لفظ و هم در معنی تغییراتی یافت نام رودخانه گاماسیاب كه به كردی «گاماسیاو» تلفظ میشود بسیار نزدیك به لفظی است كه در اوستا ازین رودخانه آورده شده كه به «کاماسیاو» {یعنی آب كارمایسین} در خود شهر كرمانشاه نیز نام كامبادن كه بیشتر به دریاچه تاق بستان اطلاق میشد نیز یكی از نامهای قدیمی مربوط به شهر است این نام كه یادآور دریاچه و ناهید الهه آب و پل و باروری است در نقش تاق بستان نیز آمده كه ایستاده بر قایقی و به همراه هالهای نورانی شاه و شكارگاه را نگاه میكند.
کرمانشاه زندگی نمی کنید ویا زندگی می کنید ولی بعضی از
رو نمی شناسید.